Geplaatst in Gastrecensie Paul Smeyers, Recensies

Onze Paul op Vrijdag; hij las Eén – Sarah Crossan en deelt zijn mening met ons.

Er zijn natuurlijk veel redenen om een boek te kopen, maar ik geloof niet dat het uiterlijk van de schrijver of schrijfster van dienst één van die oorzaken vormt. Misschien jammer voor Sarah Crossan, maar feit is : ze heeft haar schoonheid helemaal niet nodig om te schitteren. Want – voor de laatste maal – waar Hanya Yanagihara met haar – tot braken toe – ongeloofwaardige en over-geëmotioneerde “Een klein leven” er volledig naast schiet, doet de Ierse Sarah Crossan het met de vingers in haar mooie neusje : een glimlachje hier, enkele traantjes daar en veel zaken die stemmen tot nadenken over het leven zelf, met haar prachtige boek “Eén” (‘One’).

Uitgever: Pepper Books
  • Nederlandstalig
  • 240 pagina’s
  • 9789020608410
  • augustus 2016

In ’t kort :q

Grace en Tippi vormen al 17 jaar een Siamese tweeling : ze bezitten 2 hoofden, 2 harten, 2 stel longen en nieren. Tevens zijn ze in het bezit van 4 armen, maar, daar ze aan de heupen vergroeid zijn, slechts één paar perfect functionerende benen. Verder beginnen hun ingewanden apart en vloeien dan samen tot aan één gezamenlijk geslachtsdeel. Maar er is nog meer pech op komst : vader wordt ontslagen op de universiteit waar hij werkt wegens bezuinigingen en raakt aan de drank, terwijl moeder enige tijd later eveneens haar baan verliest. En met nog een 14-jarige dochter in huis  (‘Draak’ genoemd door iedereen, vanwege een voorval in het verleden) en een inwonende oma, moeten thuis de broekriemen aangehaald worden. Dus geen privélessen meer voor de meisjes : de school wacht, waar ze vanzelfsprekend te maken krijgen met enig gestaar en pesterijen, maar ook hun beste vrienden leren kennen : Yasmeen (die haar eigen dodelijk geheim heeft) en Jon, waarop Grace verliefd wordt. Om hun eigen financieel steentje (zeg gerust ‘steen’ !) bij te dragen, besluiten de meisjes uiteindelijk in te gaan op een voorstel van de Engelse BBC. Maar dan, op het schoolplein, valt Tippi neer voor de camera (en sleurt als vanzelf Grace mee), ogen gesloten en met een zeer zwakke hartslag. En eens in het ziekenhuis, worden de meisjes voor een hartverscheurende keuze geplaatst, die hoe dan ook hun leven nog ingrijpender zal veranderen.

In tegenstelling tot Yanagihara, trapt Crossan niet in de val van ‘De ondraaglijke zwaarheid van het bestaan’ : de meisjes wentelen zich niet in zelfmedelijden en beseffen dat het allemaal ‘nog veel erger’ had kunnen zijn. Ze houden onnoemelijk veel van elkaar, ieder met hun eigen wil en karakter. Grace is de vertelster van dienst en doet dat fantastisch. Over hun eerste schooldag (“niet perfect, maar niemand heeft ons duivelsgebroed genoemd of gevraagd hoeveel vagina’s we hebben”), hun bezoeken aan 2 aparte psychiaters (“Tipi heeft een hoofdtelefoon op en luistert naar harde muziek, zodat ze niet kan horen wat ik zeg”), over hun toekomst (“Gewoon zijn is mijn doel”). En het zijn precies die ‘kleine’ zaken, zo prachtig verteld, die mij regelmatig ‘iets’ moest laten wegslikken.

Het boek (zowat 430 pagina’s) is eveneens geweldig geschreven : terwijl het verhaal gewoon doorloopt, begint bijna iedere  pagina met een nieuw hoofdstuk, soms slechts bestaand uit enkele zinnen. Dat lijkt in eerste instantie op poëzie in proza, wat het ook is ! Tevens geeft het de lezer telkens even de tijd om elk woord, elke zin, ieder hoofdstuk te laten bezinken. Want ieder hoofdstuk maakt ons deel van de zielenroerselen en wedervaren van de meisjes, waar ik inmiddels enorm ben van gaan houden. Ze zijn strijdvaardig en gaan geen uitdaging uit de weg : de drankzucht van hun vader, de vooroordelen van de ‘gewone’ mens, hun eventuele resterende tijd.

Natuurlijk worden ook wijzelf ‘onder vuur’ genomen : zouden wij verder kijken dan hun ‘verbondenheid’ ? De BBC heeft aardig wat tijd en geld over voor hun documentaire, want hoge kijkcijfers lijken vanzelfsprekend. Zeggen we dan nog steeds : ‘echte schoonheid zit van binnen’ of hopen we stiekem op douche-scènes ? Ikzelf ben woedend en angstig over mijn eigen ‘anders zijn’, die wel van binnen zit… Ben ik daarom de adder onder jullie gras ? Omdat mijn ‘schoonheid’ noch van binnen, noch van buiten zit ?

Als de meisjes voor de eerste keer op reis mogen voor 3 dagen in het gezelschap van Yasmeen en Jon, lees je…nee,  zie je het geluk van zaken die hen normaal onthouden blijven. We volgende Grace en Tippi (beiden trouwens genaamd naar ‘Hitchcock-actrices’) van begin augustus tot maart van het jaar daarop.

Tenslotte nog een pluim voor de redactie : wie ooit het geweldige ‘Het Kaartenhuis’ (Mark Danielewski) heeft gelezen, herkent meteen de stijl : soms slechts 2 zinnen op één bladzijde, woorden die een 5-tal centimeter lager op zichzelf staan te schitteren of kruislings over de pagina trekken.

Besluit :

Het staat als een paal boven mijn theewater : “Eén” van Sarah Crossan zal zonder enige twijfel schitteren in de hogere regionen van mijn persoonlijke ‘Boeken 2016 : top-10’ ! En net als een priemgetal – enkel deelbaar door zichzelf en door ’Eén’ – zullen de meisjes zich met hun onverdeelde emoties in jullie hoofd settelen voor lange tijd ! 

 

Groet Paul Smeyers

12509605_10208465369697712_3495662233878426617_n