Literatuur·Recensie van Elsa·Recensies

De hemelproef – Olli Jalonen “Naast dat het boek op sommige plekken gruwelijk en verdrietig aanvoelt is de leergierigheid van het hoofdpersonage Angus heel mooi en verwonderlijk om al lezende te zien ontwikkelen.”

De hemelproef – Olli Jalonen

“Het verhaal speelt zich af in een tijd waarin mensliefelijkheid niet bepaald hoog in het vaandel stond.”

Auteur(s) : Olli Jalonen  

Uitgeverij : Mozaiek  

ISBN : 9789023959502

Taal : Nederlands

Uitvoering : Paperback 

Aantal pagina’s : 461

Verschijningsdatum : maart 2021

Achterflap

Een buitengewone historische roman over de vriendschap tussen een kleine jongen en een grote wetenschapper – en tegelijk een sprankelende vertelling over het verleggen van de grenzen van je verstand.

De hemelproef van Olli Jalonen is een bekroonde historische avonturenroman over de strijd tussen geloof en wetenschap in de 17e eeuw. De jonge Angus doet waarnemingen voor wetenschapper Halley op het eiland St. Helena. Ook als Halley weer naar Londen is vertrokken blijft Angus trouw zijn waarnemingen doen, dromend van Londen, en van zijn meester van wie hij nog zo veel had willen leren. Dan treft een verwoestende daad van geweld Angus’ familie. Het markeert het aanbreken van onheilspellende tijden op het eiland. In het diepste geheim wordt Angus met een schip meegestuurd naar Engeland. In zijn kleding is een brief genaaid, die hij via meester Halley aan de machthebbers in Londen moet zien door te spelen. Verstopt in het kraaiennest begint Angus’ nieuwe leven, dat hem weer terug zal voeren naar de grote astronoom en hem zo een plaats in geschiedenis van de wetenschap zal geven.

Mijn leeservaring

Dit boek sprak mij aan vanwege de historische achtergrond van het verhaal en de omschreven droom van de jonge Angus. Dat de roman in het thuisland van de schrijver, Finland, bekroont is maakte mij ook nog nieuwsgieriger. Daarnaast lees ik graag afwisselend diverse genres en het was alweer een tijdje geleden dat ik een literaire roman in handen had gehad.

De vrij ingetogen cover vind ik mooi, nog passender was een hardcover geweest vind ik maar dat is smaak gebonden. De tekst op de voorzijde en achterkant is duidelijk leesbaar door de gebruikte kleuren en lettertypes. De afbeelding op de voorkant in goudkleur trekt de aandacht en verder zegt het niets directs over het inhoudelijke verhaal. Er is tenslotte niet veel te zien op de gehele cover qua afbeeldingen.

“Een brief schrijven is een soort tekenen, maar ook praten. Als je leert lezen, leer je luisteren zonder geluid. Als je kunt schrijven, kun je spreken zonder iets hardop te zeggen.”

Als ik begin met lezen ontdek ik gelijk dat de hoofdstukken geen aparte titels hebben. Telkens is het eerste deel van een eerste zin dikker afgedrukt als aanduiding van een nieuw hoofdstuk. Ik weet niet zo goed wat ik hier van vind aangezien ik er gedurende het lezen aan wen, wel merk ik dat ik persoonlijk toch liever een aparte hoofdstuk titel zou willen zien. Voor mij leest dat namelijk gemakkelijker en is het altijd een manier om na een leespauze het verhaal weer moeiteloos op te kunnen pakken. Uiteraard is dit gewoon gewenning en niet onoverkoombaar.

De schrijfstijl leest aan de ene kant soepel maar aan de andere kant minder plezierig door de inhoudelijke termen waarmee onder andere de plaatsen aangeduid worden, theologie naar voren komt en wetenschappelijke benamingen uit de geschiedenis. Ook al ben ik dit vanuit mijn interesses en vroegere studie wel gewend in teksten die ik uitkies, toch is het altijd uitvinden hoe je zulke teksten zelf het prettigst en probleemloos leest. Want tenslotte is het wel een roman waar je van wil genieten tijdens het lezen.

“Met mijn hondenbenen ben ik in alle klussen taai als een taxustak of een duig van kastanjetwijgjes.”

Nu werd dat sowieso enigszins moeilijk voor deze empathische lezeres. Het verhaal speelt zich af in een tijd waarin menslievendheid niet bepaald hoog in het vaandel stond. Er gebeuren regelmatig zaken in het boek die dankzij mijn hoge inlevingsvermogen niet zulke fijne beelden uitzonden in mijn hersenpan en de rillingen over mijn rug lieten lopen op een niet positieve manier.

Toch is het zeker wel een mooi verhaal. Maar ik vond het zelf wel moeizaam lezen, langdradig overkomen. De vele thema’s zoals religie, politiek, slavernij en daarbij aanhakend racisme, misbruik en geweld, zorgen ervoor dat er een grote complexiteit ontstaat. Qua tijdsspanne klopt dit met hoe het toen was en ik weet dat ook zeker te erkennen maar in dit boek voelt het soms als teveel voor mij. Ik vond vooral dat er veel geschreven werd zonder dat het inhoudelijk duidelijk of toereikend was. Soms vielen pas veel later in het boek de puzzelstukjes over hoe het precies in elkaar zat op hun plek.

“Door een open luik klinkt mensengeroep uit de diepte, maar zelfs als ik in het voorbijgaan een blik in het ruim durf te werpen, zie ik zo vanuit daglicht niets dan duisternis.”     

Naast dat het boek op sommige plekken gruwelijk en verdrietig aanvoelt is de leergierigheid van het hoofdpersonage Angus heel mooi en verwonderlijk om al lezende te zien ontwikkelen. Het geeft ook hoop en lichtheid aan het verhaal. Als de omstandigheden van Angus veranderen en Halley meer in beeld komt vind ik het boek fijner gaan lezen. Het voelt voor mij op dat moment minder zwaar en er komt een kentering in het verhaal wat de weg vrij maakt voor nieuwe interessante ontwikkelingen.

“Herinneringen hebben geen licht nodig, net als gedachten en dromen, al kun je in je dromen wel daglicht zien.”

Ik kan niet anders zeggen dan dat dit niet helemaal mijn boek is en ik het aan zal raden. Het is een verhaal voor de specifieke liefhebber en ik ben dat niet in dit geval. Gelukkig zijn er nog vele andere literaire romans die beter in mijn straatje passen.

Lieve leesgroet, Elsa.